Naar de inhoud
Hagoort Sails Gratis advies

Kennisbank · Zeil kiezen

Gaffelzeil en gaffeltuig: zo werkt het en dit is anders

Op platbodems, klassieke jachten en veel traditionele schepen staat een gaffelzeil. Het ziet er anders uit dan het driehoekige grootzeil van een modern jacht, en het vraagt bij het maken ook een andere aanpak. Hier lees je hoe het zit.

Door , directeur-eigenaar · Leestijd 2 min · Bijgewerkt 19-10-2026

Tekening van een schip met torentuig naast een schip met gaffeltuig, met de namen gaffel, piek, klauw, mast en giek
Open de tekening groot
Op deze pagina
  1. In het kort
  2. Wat is een gaffel?
  3. Hoe verschilt een gaffelzeil van een driehoekig grootzeil?
  4. Welk doek past bij een gaffelzeil?
  5. Waar let je op bij een nieuw gaffelzeil?
  6. Bronnen
  7. Veelgestelde vragen
  8. Verder lezen

In het kort

Een gaffel is een rondhout dat schuin naar achteren omhoog aan de mast staat en de bovenkant van het grootzeil draagt. Daardoor heeft een gaffelzeil vier hoeken in plaats van drie: hals, klauw, piek en schoothoek. Met een gaffeltuig voer je meer zeil aan een lagere mast dan met een torentuig. Hagoort Sails maakt ook gaffelgetuigde grootzeilen, op maat voor je schip.

Wat is een gaffel?

Een gaffel is een rondhout aan de mast dat schuin naar achteren omhoog staat. Aan de mastkant zit de klauw, een gevorkt beslag dat om de mast valt; het andere uiteinde heet de piek. De gaffel wordt met twee vallen gehesen, de klauwval en de piekval. Zo regel je de stand van de gaffel, en daarmee de vorm van het zeil, apart.

Hoe verschilt een gaffelzeil van een driehoekig grootzeil?

Een gaffelzeil heeft een vierde zijde, langs de gaffel. Daardoor zit er meer zeiloppervlak op een lagere hoogte en ligt het zwaartepunt van het zeil lager. Het schip helt minder bij hetzelfde oppervlak, en de mast kan korter zijn.

Hoog aan de wind zeilt een torentuig, met zijn hoge driehoekige grootzeil, doorgaans beter. Een gaffeltuig is op zijn best op halve en ruimere koersen. Welke namen bij de hoeken en randen van een zeil horen, lees je in zeiltermen.

Welk doek past bij een gaffelzeil?

Op traditionele schepen wil je vaak de uitstraling van klassiek katoendoek, zonder de nadelen ervan. Daarvoor is er Oceanus van Contender: in de massa geverfd polyester met de kleur, de structuur en het gevoel van traditioneel katoendoek, maar met het gewicht en de levensduur van modern doek. Het is bedoeld voor klassieke jachten, platbodems en traditionele schepen.

Liever wit dacron? Dat kan ook. Alle doeken, met de datasheets van de fabrikant, staan bij de doeksoorten.

Waar let je op bij een nieuw gaffelzeil?

Bij een gaffelzeil luistert de vorm nauw. De hoek en de lengte van de gaffel en de manier waarop het zeil aan mast, gaffel en giek vastzit, bepalen samen hoe het zeil staat. Daarom meten we een gaffelschip altijd zelf in voordat we het zeil ontwerpen.

Ook een gaffelgetuigd grootzeil ontwerpen we in onze eigen software, en de panelen snijden we met onze eigen lasersnijtafel. Zo sluit het nieuwe zeil aan op je schip, ook als dat schip al een lange geschiedenis heeft. Vraag een offerte aan of kom langs in Benthuizen of Baarn.

Bronnen

  • Oceanus en de andere doeken: datasheets van Contender op de pagina doeksoorten.

Bekijk alle type zeilen Offerte aanvragen

Over de auteur

, directeur-eigenaar

Leidt Hagoort Sails sinds 2024, werkt al jaren zelf in de zeilmakerij en zeilde op topniveau in de 49er, de VO65 en de 69F.

Meer over Lars

Gratis advies van een zeilmaker

Wil je weten wat dit betekent voor jouw boot? Bel een van onze zeilmakers. We denken vrijblijvend met je mee.

Veelgestelde vragen hierover

Wat is het verschil tussen een gaffel en een giek?

De giek zit onder aan het grootzeil en loopt vrijwel horizontaal van de mast naar achteren. De gaffel zit bovenaan en staat schuin omhoog. Een gaffelzeil zit dus tussen twee rondhouten.

Heeft een gaffelzeil zeillatten?

Meestal niet. De gaffel houdt de bovenkant van het zeil uit, waardoor latten minder nodig zijn dan bij een driehoekig grootzeil.

Repareren jullie ook gaffelzeilen?

Ja. Reparaties aan zeilen en canvas doen we in Benthuizen en Baarn. De standaard reparatietermijn is twee werkweken; in nood kan het sneller. Meer over reparatie en onderhoud.

Alle veelgestelde vragen

Klaar om te kiezen?

We vertalen dit graag naar jouw schip. Vrijblijvend, en met een offerte op maat.

Bekijk alle type zeilen Offerte aanvragen